Kun je graven beschermen wanneer de locaties onbekend zijn?

Tientallen Joodse begraafplaatsen in Nederland blijken na de Tweede Wereldoorlog te zijn geruimd of zelfs helemaal verdwenen. In 2024-2025 is door - nu afgestudeerd - archeologiestudente Caitlyn Göbel een onderzoek uitgevoerd naar geruimde en verdwenen Joodse begraafplaatsen in Nederland. Waar in Nederland bevinden zich deze locaties en waarom is het noodzakelijk dat te weten? Wat gebeurt er vandaag de dag met deze locaties en kunnen we hier nog iets aan doen? Op vrijdag 19 juni om 15.00 uur vertelt Göbel het verhaal van de verdwenen Joodse begraafplaatsen in Nederland. Daarbij zal zij ingaan op de vraag of graven kunnen worden beschermd, als niemand weet waar ze zijn.

Verdwenen begraafplaatsen: Borne (de Lemmerij), Loppersum (Molenweg), Winschoten (Liefkensstraat).

In haar onderzoek richtte Göbel zich op de manier waarop gemeentes in het verleden en nu omgaan met voormalige Joodse begraafplaatsen. Ook in de provincie Groningen kennen we enkele voorbeelden van verdwenen begraafplaatsen. Enkele jaren geleden werden bij werkzaamheden in Winschoten nog menselijke resten aangetroffen op de voormalige 18e-eeuwse begraafplaats, nu een parkeerterrein. In Loppersum staat sinds een aantal jaren weer een gedenkteken op de 19e-eeuwse begraafplaats. Göbels belangstelling begon bij iets persoonlijks. “Mijn opa had mij uitgenodigd in zijn synagoge voor een lezing over een opgraving in Israël,” vertelt ze in een interview. “Toen ging er een lampje branden. Ik heb Joodse voorouders, dan voel je toch extra motivatie.”

Nationale Archeologiedagen

Synagoge Groningen biedt deze lezing aan tijdens de Nationale Archeologiedagen (19-21 juni 2026). De Stichting Nationale Archeologiedagen maakt archeologie toegankelijk voor het grote publiek door middel van leuke, prikkelende en leerzame activiteiten, geschikt voor jong en oud. Daarnaast is deze lezing onderdeel van het randprogramma van onze wisselexpositie 'Heilige Aarde' (waarover binnenkort meer informatie!).

Lezing: Verdwenen Joodse begraafplaatsen

Locatie: Synagoge Groningen, Folkingestraat 60

Datum & Tijd: Vrijdag 19 juni - 15.00 (Synagoge vanaf 13.00 uur geopend)

Entree: 6.00 euro (inclusief entree Synagoge en een kop koffie/thee) | donateurs / studenten / stadjerspas: 1 euro.

Reserveren: reserveren@synagogegroningen.nl ovv uw na(a)m(en) en 'Lezing 19/06'.