GESCHIEDENIS - In woord en beeld

De eerste Joden vestigden zich rond 1550 in de provincie Groningen. Mijchel Pijrkel kwam toen in de stad Groningen wonen. In de  18e eeuw werden ook Winschoten, Veendam en Appingedam belangrijke vestigingsplaatsen voor Joden.

De eerste synagoge mocht pas 1756 in gebruik worden genomen, in de stad Groningen in de Kleine Folkingestraat. In 1796, tijdens Franse tijd, kregen de Joodse Groningers eindelijk gelijke rechten. Daardoor konden Joodse burgers in de 19e en 20e eeuw een belangrijke maatschappelijke rol gaan spelen.

Bekendheid kregen onder andere Jozef Israëls (kunstschilder), Aletta Jacobs (de eerste vrouwelijke arts in Nederland en wereldwijd bekend als voorvechtster voor vrouwenemancipatie) en de hoogleraren Leo Polak en Helmuth Plessner.

Ook Joodse fabrikanten maakten naam, zoals de families Levie (herenkleding) en Catz (specerijen). De namen van de musici Benny Behr en Sem Nijveen zijn nog altijd een begrip. Toch was er ook veel armoede. De zorg voor Joodse armen, ouderen en vluchtelingen werd georganiseerd door verschillende organisaties binnen de eigen gemeenschap.

​

Rond 1900 zochten veel joden uit de provincie hun geluk in de stad. In de Tweede Wereldoorlog kwam grotendeels een einde aan het Joodse leven in de provincie Groningen. Ongeveer 85% van de Joodse Groningers (stad en provincie) vond de dood in de concentratiekampen van de nazi's. Vandaag de dag is Synagoge Groningen de 'sjoel' van de Joodse Gemeente Groningen. En daarnaast is de synagoge te bezoeken als museum en cultuurpodium, verzorgd door de Stichting Folkingestraat Synagoge.

De collectie Joods Groningen

Vanaf 2021 wordt een museumcollectie beheerd en gepresenteerd. We focussen ons daarbij op de geschiedenis en cultuuruitingen van Joden in stad en provincie Groningen. Benieuwd welke bijzondere objecten we in onze collectie hebben? Je vindt een deel van onze collectie gepresenteerd in de vaste tentoonstelling, maar ook online op collectiegroningen.nl. 
 

Online meer ontdekken

Op joodsgroningen.nl vindt je een schat aan informatie over de geschiedenis van de joodse gemeenschappen in de hele provincie Groningen. Met boeiende verhalen over bekende en minder bekende personen, begraafplaatsen, bedrijven, synagogen, straten, cultuur, religie en veel meer. 

​

Op initiatief van de Stichting Historie Joods Groningen zijn alle joodse begraafplaatsen in onze provincie onderzocht en beschreven. De database waarin alle (genealogische) gegevens zijn verwerkt, wordt vanaf 2022 beheerd vanuit Synagoge Groningen.​ Rondleidingen op de Joodse begraafplaatsen in Groningen worden aangeboden vanuit Synagoge Groningen.