Rondleidingen en educatie

Rosj Hasjana, Jom Kippoer en daarna

Rondleidingen in Synagoge Groningen: interessant voor jong en oud!

In Synagoge Groningen kunt u terecht voor rondleidingen voor volwassenen en educatiebijeenkomsten voor scholieren.
Voor praktische informatie: klik op Contact.

Binnenkort vindt u op deze pagina uitgebreide informatie over de inhoud van de rondleidingen en educatieprogramma (Cool in Sjoel).
Een voorproefje van het gebodene (zoals uitleg over de joodse feestdagen) leest u hier onder.

Joodse feestdagen

Donderdag 21 en vrijdag 22 september wordt het begin van het nieuwe Joodse jaar gevierd, het jaar 5778.
Rosj Hasjana wordt gevierd op de eerste twee dagen van de Joodse maand Tisjrie. Rosj betekent zowel hoofd als begin en Sjana betekent jaar, dus deze dagen zijn het begin van het nieuwe jaar. Omdat Joodse feestdagen de avond ervoor beginnen, na zonsondergang, is de start dus al woensdagavond de 20ste.

Het Joods nieuwjaar wordt ook wel de dag van het Bazuingeschal genoemd, vanwege het blazen op de sjofar. Bij Joods Nieuwjaar horen ronde challes (zoals van een slakkenhuis), zoete appeltjes en honing(-koek): dit alles staat symbool voor een ononderbroken en zoet nieuw jaar.
De dagen rondom dit nieuwe jaar wenst men elkaar ‘Sjana tova’, een goed jaar (tov= goed). Andere wensen zijn o.a. Sjana Tova Oemetoeka, dit is een goed en zoet nieuw jaar en “Chag sameach” oftewel goede feestdagen. Een belangrijke wens in deze dagen is om in het nieuwe jaar opnieuw door G’d te worden ingeschreven in het boek van het leven.
Daar moet dan wel het e.e.a. voor gedaan worden! Want men herdenkt op Rosj Hashana het ontstaan van de schepping en de opdracht om iets goeds van de wereld te maken. Vanaf Rosj Hasjana wordt er tien dagen lang ernstig stilgestaan bij deze opdracht. In hoeverre heb je je als een goed mens gedragen? Deze dagen worden dan ook wel de Ontzagwekkende Dagen genoemd. Wie wil je vergeving vragen, wie heb je gekwetst, benadeeld, genegeerd? Wie wil je zelf vergeven? Deze dagen kan je gebruiken om het weer goed te maken.
Op zowel Rosj Hasjana als Jom Kipoer wordt er op de ramshoorn (sjofar) geblazen. Dit is bedoeld om de mensen wakker te schudden, bij de (Thora-)les te houden. En het herinnert o.a. aan de offerbereidheid van Abraham, die het volste vertrouwen in G’d had. Deze beloonde hem met een ram, zodat Isaac gespaard bleef.

Kruimels en knielen.
In de namiddag van de eerste dag van Rosj Hasjana wandelen sommige Joden naar een stromend water en zeggen dan een speciaal gebed, Tasjliech. Daarna werpen ze broodkruimels in het water, opdat hun slechte daden net als de kruimels zullen wegdrijven en verdwijnen. De priesters stuurden in de tijd van de Tempel een zondebok de woestijn in, met hetzelfde doel. Knielen hoef je niet in de Joodse eredienst, maar deze dagen zijn daarop een uitzondering. In het moesafgebed wordt op Rosj Hasjana een keer en op Jom Kipoer vier keer geknield. Daarbij knielt eerst de gemeente en vervolgens de chazzan.

Jom Kippoer
Aan het eind van die tien dagen, op zaterdag 30 september is het de Grote Verzoendag, die dus vrijdagavond de 29ste begint. Op deze avond wordt het beroemde Kol Nidrei gereciteerd. Kol Nidrei betekent 'Alle Geloften'. Dit zijn de beginwoorden van dit aanvangsgebed, dat driemaal wordt herhaald. De tekst is door meerdere componisten op muziek gezet en vooral in de versie van Max Bruch zeer populair geworden.
Jom Kippoer, voluit Jom ha-Kippoeriem betekent Dag van de Vergevingen. Dit is de heiligste dag van het Joodse jaar en daarmee de belangrijkste Joodse feestdag. Men belijdt zijn/haar eigen en gemeenschappelijke zonden op die dag Het was die ene dag in het jaar, dat de hogepriester de allerheiligste plaats in de tempel te Jeruzalem betrad. Waar de heilige ark stond. Het wordt beschreven in het boek Numeri (Bamidbar 29:7).
In de sjoel zie je veel wit deze dagen. Ook het voorhangsel is wit. Er wordt, vanaf de avond ervoor, 25 uur gevast door ieder vanaf 13 jaar die daartoe in staat is. Ook brandt er al die uren een kaars. Tijdens de Sjoeldienst wordt er om verzoening en vergeving gevraagd. In de tekst van die dag worden alle misstappen van de mens opgesomd: machtsmisbruik, haat, roddel, vreemd gaan en nog veertien andere. In het gebedenboek volgt na elke zes zonden de smeekbede om vergeving, gezongen op oude melodieën. Aan het eind van de dag, bij zonsondergang, hoop je dat G’d gunstig over je heeft beslist, zodat je weer wordt ingeschreven in het boek van het leven.

Nog meer feestdagen

Donderdag 5 t/m woensdag 11 oktober wordt het Loofhuttenfeest (Soekot) gevierd. Dit feest begint altijd vijf dagen na de Grote Verzoendag. Oorspronkelijk was Soekot een herfstfeest, maar nu wordt de uittocht uit Egypte en vooral de 40-jarige tocht door de woestijn herdacht. Rondom deze dagen is er extra drukte in de synagoge, omdat de Joodse Gemeente druk doende is met het inrichten van de soeka op het pleintje achter en het voorbereiden van o.a. gezamenlijke maaltijden in deze loofhut.

Donderdag 12 oktober is het slotfeest en de dag erop, vrijdag 13 oktober, viert men het vrolijke Simchat Thora, oftewel Vreugde van de Wet. Dan worden de laatste regels uit het boek Deuteronomium gelezen en het eerste deel uit het boek Genesis.
lTekst: Catharina Groenendal - september 2017)