Historie van de synagoge

Geschiedenis van de Folkingestraat synagoge

 Aan het begin van de 20e eeuw telde de joodse gemeente in Groningen ongeveer 3000 leden, en besloot het bestuur van het Nederlands-Israëlitisch Kerkgenootschap tot de bouw van een nieuw bedehuis ter vervanging van de synagoge uit 1756. Architect Tjeerd Kuipers (1857-1942) kreeg in 1905-1906 de opdracht om een nieuwe synagoge te bouwen en deed dit in ‘Moorsche stijl’.

Het ontwerp is deels ontleend aan de synagoge Semper in Dresden en ademt een ‘oriëntaalse’ sfeer. Kuipers paste door het hele gebouw een hoefijzerboog toe, ontleend aan de Moorse bouwkunst. De kleuren olijfgroen en felrood geschilderde lagen baksteen die in het interieur zijn toegepast versterken deze architectuur. Opvallend element is het aantal bonte glas-in-lood ramen, zoals het grote ronde glas-in-lood venster met zijn ‘Boom des Levens’ symboliek. De kleine ramen op de galerijen vergroten met hun in glas-in-lood uitgevoerde architectuurperspectief het ruimtelijk effect.

Na de bezettingsjaren 1940-1945 verloor de synagoge haar functie als bedehuis en heeft zij dienst gedaan als stomerij en als kerkruimte voor het Apostolische Kerkgenootschap. In 1976 wordt de Stichting Folkingestraat Synagoge opgericht met als doel het behoud en restaureren van het zwaar verwaarloosde gebouw. Tijdens de restauratie in 1980-1981 is de architectuur teruggebracht in de oorspronkelijke gedaante. De inrichting is echter niet gereconstrueerd: de joodse gemeente zou veel te klein zijn voor de vele zitplaatsen. De synagoge doet tegenwoordig dienst als synagoge en als cultureel podium, en is in 2008 overgedragen aan de Stichting Oude Groninger Kerken.